Perşembe günü Tesla’nın gerçekleştirdiği We, Robot etkinliği bir gövde gösterisiydi. Geleceğin bir fragmanı gibiydi sanki. Hem etkinliğin yapıldığı yer, hem etkinlikte açıklanan araçlar, yenilikler hem de insanların zihinlerinde uyandırdığı hayaller açısından. Etkinliğe katılanların söylediği gibi “Sanki gelecek gelmiş gibiydi.”
Şimdi. Bu sıradan bir tanıtım etkinliği değildi. Etkinlik için seçilen yerden yenilikler duyurulurken seçilen tüm konseptlere kadar bir deneyim sundu Tesla bu etkinlikte. Bir sürü mesaj, ürün tasarımında çok şık göndermeler, gözden kaçırmış olabileceğiniz bir sürü detay vardı. Çok kısa sürede bazı ülkelerde yaşanmaya başlayacak bir geleceğin simülasyonu gibiydi. Ve bazı ülkeler için de can sıkıcı bir ihtimalin canlı kanlı kanıtı. Tüm bu detayları konuşacağız bugün. Haydi başlayalım öyleyse.
Atmosferi anlayalım önce isterseniz. Bir gelecek hayal ettirmek, bunu göstermek, insanların sanki oradaymış gibi deneyimlemesini sağlamak için seçilebilecek en iyi yerlerden biri seçilmişti. California Burbank’te bulunan Warner Bros stüdyoları. Burası büyük ihtimalle aralarında hepinizin favorileri arasına girecek sayısız film çekilmiştir. Onlardan bahsederiz şimdi ama film çekimi olmadığında bu stüdyolar bu şekilde görünür. Tam teşekküllü bir şehir. Ama sıradan bir şehir değil. Her bir köşesi farklı filmlerden zihinlerimize kazınmış, orada sevdiğimiz karakterlerle yaşamayı hayal ettiğimiz bir şehir. Şu köşede Friends dizisinin çekildiği yer, şurada Big Bang theory’den Sheldon’ın evi. La La Land’de Ryan Gosling ile Emma Stones’un dans ettiği caddeler, Blade Runner, Dark Knight, Spider Man ve sayamayacağımız birçok filmin hayat bulduğu bir şehir burası.
Ve bir gelecek hayal ettirmek istiyorsanız işte daha iyi bir seçim olamazdı o yüzden.
Bir sinemadan çıkıyor Elon Musk. Girişinde: We, Robot: Şimdi Sinemalarda yazıyor. Bu da sıradan bir seçim değil. Stephen J. Ross sahnesi olarak biliniyor burası. Birçok filmde, birçok etkinlikte gördüğümüz, aşina olduğumuz bir cephesi var bu salonun. Elon Musk da bu salondan çıkıyor etkinliğe girerken. Yanında bir astronot, ve girişin hemen yanında bir film afişi dikkatinizi çekti mi? My Neighbor Optimus yazıyor. My Neighbor Totoro isimli efsane animeye bir göndermeyle başlıyoruz burada hemen. Bir astronotun Elon Musk’ı uğurlaması da büyük ihtimalle Mars’taki yaşam hayaline bir göndermeydi. Ve Elon sinemadan ayrılırken hemen kapıda bir araç bekliyor onu. Yaklaşırken kapıları yukarı doğru kalkıyor. Kapılar açıldığında fark edebiliyor musunuz bilmiyorum ama bu aracın direksiyonu yok! Evet. Burada pek belli olmuyor ama pedalları da yok. Gaz, fren. Yok. Direksiyonsuz, pedalsız bir araç.
Evet. Bu işte bu etkinliğin yıldızı: Robotaxi. Elon Musk’ın tabiri ile “Cybercab”. Elon Musk’ın uzun süredir hayalini kurduğu bir konsept hayat bulmuş durumda. Elon Musk hayaline biniyor burada aslında. Ve bu gelecekten gelmiş gibi duran araç o sayısız filmde birçok film kahramanının yürüdüğü, savaştığı, ağladığı, güldüğü, dans ettiği caddede kendi kendine hareket ediyor. Gerçekten çok başarılı bir sahne bu. Ve tamamen gerçek.
Elon’ın direksiyonsuz, pedalsız, tamamen otonom sürüş özelliğine sahip robocab’i onu sahneye bırakıyor ve etkinlik de böylece başlıyor zaten. O konuşurken de 20 kadar Cybercab’in sokaklarda sürücüsüz olarak dolaştığına şahit oluyoruz. Böyle bir yaşamın mümkün olduğuna dair bir mesaj bu. Elon Musk’ın açılış konuşması da bu film gibi gerçekliğe bir gönderme ile başlıyor. Gelecek konulu filmlerin çoğunlukla kıyamet sonrası bir senaryoya sahip olduğundan bahsediyor, görünüşte çok havalı görünse de bu geleceğin kimsenin aslında yaşamak istemeyeceği bir hikayeden ibaret olduğunu söylüyor.
“Benim hayalim ise” diyor “herkesin yaşamak için can attığı bir gelecek. Eğlenceli. Heyecan verici bir gelecek.” Bununla ilgili ilk adım olarak da aslında önce çok uçuk olmayan bir hedeften bahsederek başlıyor. Ona göre bugün kalabalık şehirlerde saatlerimizi trafikte harcamayı normalleştirmiş olmamız çok üzücü. Böyle olmak zorunda değil diyor. Bunun için zaten şu anda uzun süredir Tesla sahiplerinin “denetimli otonom sürüş” özelliği ile en azından daha az yorulduğunu ama bunu bir adım öteye taşımak istediğini söylüyor. Evet. İlk hedef “tamamen denetimsiz otonom sürüş”.
“Dilerseniz kafayı koyup uyuyabilir ve varacağınız yere geldiğinizde uyanabilirsiniz” diyerek somutlaştırıyor bu teknolojiyi de. İlk aşamada trafikten tamamen kurtulamasak da bu çileyi daha çekilir hale getirebiliriz diyor özünde. Ama çileyi azaltmaktan daha ilginç bir vizyondan da bahsediyor Elon Musk.
Şimdi sorun şu: Bir araba satın almak zaten çok zor, kullanım maliyetlerini de düşününce ciddi bir masraf çıkıyor ortaya. Ama arabanın temel amacını unutuyoruz gibi. A noktasından B noktasına gitmek. Şimdi sahip olduğumuz araçları 186 saatlik bir haftanın kaç saati kullanıyoruz? 10 saat? 15? 20? Her halükarda otomobiller çoğunlukla boş duruyor ve Elon Musk’a göre tamamen otonom araçlar yaygınlaştığında bir otomobilin kullanım oranı 5 hatta 10 katına çıkabilir. Zira kendisine göre herkesin alabileceği kadar düşük bir maliyetle satılabilecek bu araçları zaten daha sık kullanırken dilerseniz geliştirilecek UBER benzeri bir uygulama ile kiralayarak kişisel gelir de elde edebilirsiniz. Bunun da ötesinde çok daha güvenli olacağından bahsediyor bu araçların. Kazaların inanılmaz azalacağından, sosyal anlamda rahatlama olacağından, çok daha verimli ve keyifli bir yaşam sürebileceğinizden de bahsediyor.
Bu arada “bireysel toplu taşıma gibi düşünün” dediği bu tamamen otonom robotaxilerin 30.000 doların altında olacağını tahmin ettiğini de söylüyor. Ama tabi az önce bahsettiğimiz gibi Robotaxi bazı nedenlerle biraz daha geleceğin planı. Bu yol haritasından da video sonunda bahsedeceğiz ama ilk adım “denetimsiz otonom sürüş” demiştik.
Mevcut Tesla araçlarında, bu özelliği satın alanlar için FSD olarak kısaltılan bu özelliği önümüzdeki yıl Texas ve California’da tüm Tesla araçlarında devreye alacaklarını söylüyor Elon Musk. Yani seneye Texas ve California’da direksiyonunda uyuyan veya yemek yiyen, film izleyen, çalışan insanların sayısında ciddi bir artış göreceğiz. Bununla ilgili bol bol video yayılacaktır diye tahmin ediyorum. Türkiye’deki veya dünyanın diğer bölgelerindeki Tesla sahipleri için bu biraz daha zaman alacaktır diye tahmin ediyorum. Özellikle ülkemizde yönetmeliklerin ve daha da önemlisi altyapının çok da uygun olmaması bunu oldukça geciktirir diye düşünüyorum. Fakat bu gerçekten büyük bir adım. Özellikle az önce bahsettiğimiz güvenlik konusunda eğer vaat ettikleri gibi olacaksa gerçekten binlerce yaşamı kurtarabilir bu araçlar. Bunu uzun uzadıya konuşabiliriz ancak sınırsız sayıda veri ve örnek vaka ile eğitilmiş bir makine yorulmayacak, dikkati dağılmayacak, direksiyonda mesaj göndermeyecektir. Burada da zaten Tesla’ların şu haliyle bile kaçındığı kazalardan örnekler görüyorsunuz. Bu araçlar bir insanın kontrolünde olsaydı bunlardan kaçının kaza ile sonuçlanacağını tahmin etmek gerçekten zor.
Diğer gelişmelere geçmeden önce bu robotaxi hayali ile ve bunun daha geniş yansımaları ile ilgili bir iki nottan daha bahsedelim. Birincisi elbette şarj meselesi. Tesla bu araçlar için “endüktif şarj” sistemi planlıyor. Yani bildiğiniz kablosuz şarj gibi düşünebilirsiniz. Bir fiş bulunmayacak, ve bazı belirli yerlerde kurulacak istasyonlarda park ettiğiniz anda şarj etmeye başlayacak. Bir de bu istasyonlar için planladıkları şu şeyi gördünüz mü: otomatik temizleme robotu. Gerçekten bu büyük hayat kurtarıcı olabilir 🙂
Ama neyse. Bu robotaxi’lerin yaygınlaşması ile şehirlerin en önemli yerlerini kaplayan otoparklara olan ihtiyacın azalacağını ve bunun şehirlerin silüetlerini değiştirirken çevreyi ve yaşam kalitesini artıracağını da söylüyor Elon Musk. Yaşamak istediğimiz dünya bu diyerek bazı dijital tasarımları da paylaştılar elbette. Ve Elon Musk sahnede tam bunlardan bahsederken yolda bir şey beliriyor. Konuşması çığlıklarla kesiliyor zaten. Sahneye doğru yaklaşan bu şey gerçekten bir filmden sıçramış gibi duruyor. Elon Musk da bu şeyi söyle şunuyor: Peki bu otonom gelecekte daha büyük bir araca ihtiyaç duyarsanız ne olacak? İşte burada bu “şey” geliyor.
Sürekli “şey” diyorum ama onun adı RoboVan. Yazılışı ile okunuşu farklı biliyorum. Hata yapmadım. Elon Musk da böyle söylüyor. Ro-Buh-Vun… Bir konsept gibi görünüyor biliyorum. Bir prototip. Ve genellikle prototipler gerçek hayatta çok farklı görünürler. Ama Elon Musk’ın söylediği ilk şey “biz bunu üreteceğiz. Ve tam olarak böyle görünecek…” Şöyle de ekliyor: “Yolda yürürken şunun size doğru geldiğini hayal etsenize. Harika olmaz mıydı?” Zaten şöyle diyor: “Yollarda gördüğünüz araçların nasıl göründüğünü de değiştirmek istiyoruz. Cyberpunk ile yapmaya çalıştığımız buydu. Gelecek” diyor “Gelecek gibi görünmeli…”
Evet. Robovan bu etkinliğin diğer bir yıldızıydı. Yine robotaxi ve tam otonom teslalarla birlikte hayal ettikleri geleceğe alternatif bir çözüm olarak konumlandırıyor Musk bu aracı da. Özellikle kalabalık bölgelerde, örneğin bir spor takımını taşımak istediğinizde veya yolculuk maliyetlerini daha da düşürmek istediğinizde başvurabileceğiniz bir çözüm diyor. Bu şeyin tasarımı ise tasarım meraklılarının zihninde bir ışık yakmıştır diye tahmin ediyorum. Neye benziyor bu?
Belki de insanın makine ile etkileşiminin tarihinde bana kalırsa en estetik, en sanatsal şeyler olan Art Deco Trenleri… 1925’te paris’te düzenlenen bir fuardan ismini alan bu tasarım anlayışını özellikle 1920 ve 30’larda ABD’de kullanılan trenlerde görmüştük. Streamliner trenleri özellikle bu stilin zirvesiydi. İşte Robovan bu tasarım anlayışını bugüne taşıyor. Geçmiş ile geleceği bir araya getiriyor gibi görünüyor. Hızlı tüketim alışkanlığı ile terk ettiğimiz estetik makineleri canlandırıyor gibi.
Ve bu duyurunun ardından Elon Musk’a göre asıl yıldız sahneye çıkıyor. “İnsanlığın ürettiği tüm ürünler içerisinde en büyük ürün bu olacak diyor bu yıldız için”. Kendisine göre bu araçlarda kullanılan, geliştirilen tüm tasarımlar. Motor aksamları, sensörler tüm bilgi birikim aslında bir insansı robota da uyarlanabiliyor. Teknolojinin aktarılabilirliği. Bunun bir örneği olarak da Optimus’lar çıkıyor sahneye. Bir sıra halinde. Gayet nizami bir şekilde yürüyerek.
Bunlar sayesinde herkesin Star Wars’ın R2D2’ları olabileceğini, herkesin alabilmesi için bunları ucuz yapacaklarını da ekliyor. Herkesin diyor bir arkadaşı, bir bebek bakıcısı, bir yardımcısı veya asistanı olabilecek diyor. Bir otomobilden daha ucuza hem de. 20 ila 30 bin dolar arasında bir tahminde de bulunuyor bu botlar için. Etkinlikte yaptığı şey ise yine “hayal ettirmekti”. Optimus’lar insanların arasında geziyor, barda içecek hazırlıyordu. Lütfen onlara nazik davranın diye de ekledi Elon Musk. Bir alıştırma gibiydi aslında. Sonrasında da “Parti başlasın” diyerek sahneden ayrılıyor.
Bundan sonra insanlar Cybercab’lere binerek yine ismi ile bir mesaj veren Westworld isimli etkinlik alanına gittiler. Optimus’ların hazırladığı içecekleri içtiler. Onlarla selfie çekip sohbet bile ettiler. Söylediğimiz gibi. Geleceği şimdi deneyimlediler. Etkinlik o nedenle baştan sona çok doğru bir yerde çok doğru şekilde kurgulanmış bir şovdu bana kalırsa. Hem sunulan yenilikler, hem de sunduğu deneyim açısından. Ama tabi bu gelecek ne zaman gelecek? Daha da önemlisi böyle bir geleceğe kimler erişebilecek? Ve belki de daha da önemlisi böyle bir gelecek istiyor muyuz?
Önce bunun için zamanlama olarak özellikle Cybercab’in üretimine en geç 2027’de başlayacaklarını söyledi Elon Musk. Robovan için de çok gecikmeyeceklerini. Yani 10 sene içinde bu şeyleri yollarda görmeye başlayabiliriz. Ve yine çok geçmeden insanların Optimus’lara sahip olmaya başladığına da şahit olabiliriz. Bu araçlara uygun altyapıya sahip ülkelerde 20 seneye kalmadan Elon Musk’ın etkinlikte sahnelediği geleceğin başlangıcına tanık olabiliriz. Ama söylediğimiz gibi. Buna uygun ülkelerde, buna erişebilecek insanlar için yakın bir gelecek bu. Burada bazı sorular akıllara geliyor tabi. Bazı ihtimaller ortaya çıkıyor.
Bu ülkelerde bu gelecek başlarken buna erişimi olmayan ülkeler ve bu ülkelerdeki imkanları kısıtlı kitleler… Bu şöyle büyük bir risk doğuruyor. Gelişmiş ülkeler ile gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkeler arasındaki uçurumun artık kapanmayacak seviyeye gelmesi ihtimali söz konusu. Günlük meşgaleleri, optimus’un evinizi toplamasını filan unutun.
Optimus ve benzeri robotların üretime katılması durumunda yaşanacakları düşünün. Siz insanınızın beden gücünü kullanarak gelişmiş ülkeleri yakalamaya çalışırken bu ülkeler yorulmayan, terlemeyen, hasta olmayan, acıkmayan, dur durak bilmeden 7/24 çalışan bir robot ordusuna sahip olacak. Ve bu gerçekleştikten sonra dilediğiniz kadar çalışkan, azimli, ülkesinin iyiliğini isteyen insanlardan oluşan bir ülke olun, yetişmeniz müm-kün de-ğil.
Zira buradaki risklerden biri şu. Sanayi devriminde bu bu kadar sert ve radikal değildi. Zira makineleri üretmek, buharlı dev makineler inşa etmek kendi başına çok zordu ve bunlar size zaman kazandırıyordu. Fakat bugün Elon Musk’ın da söylediği gibi bu otonom araçları veya robotları inşa etmek inanılmaz ucuz ve kolay. Yapay zeka ve çip teknolojisine hakim ve bu teknolojilerin üreticisi konumundaysanız korkunç bir avantaja sahipsiniz.
Bu kadar güzel bir etkinlikten sonra bunlardan bahsetmek istemezdim elbette ama bunları konuşmamız gerekiyor. Elon Musk’ı eleştirebiliriz veya ABD ile, batının tamamı ile sorunumuz olabilir. Sütten çıkma ak kaşık olmadıklarını bilmek için de zaten dahi olmaya gerek yok. Fakat işte tam da bu yüzden kaderimizi, geleceğimizi bu eleştirdiğimiz güçlere teslim etmemek için her şeyi yapmamız gerekiyor diye düşünüyorum. O yüzden toparlanmak lazım, işimize bakmak, çok geç olmadan bu gelişmeleri yakalamak için her şeyi yapmak.
İşte böyle. Holywood atmosferinde gerçekleşen muhteşem bir etkinlik oldu We, Robot etkinliği. İsminin de nerden geldiğini tahmin etmişsinizdir diye düşünüyorum. Isaac Asimov’un I, Robot eserinden. Will Smith’in başrolünde olduğu keyifli bir film de var bu isimde. Duyurulan yenilikleri, çizilen geleceği özetlemeye çalıştım sizler için. Sonunda yaptığım uyarıyı da moral bozmak için değil aksine bir motivasyon olarak düşünebiliriz. Siz ne düşünüyorsunuz peki tüm bu yenilikler hakkında? Böyle bir geleceği hayal edebiliyor musunuz? Bu sahnede kendinizi görebiliyor musunuz?
