İnternet tarihinin en sıradışı ve en sembolik olaylarından biri. r/place. İnternetin icadından bu yana çoğunlukla bir anlamda ihtiyaç gidermek, alışveriş yapmak, araştırma yapmak için kullandığımız bu mecranın geldiği noktayı bize anlatan ve bundan sonra olacaklar için de bir nevi bize mesaj veren bir olay. Büyük olay. Şimdi olayı bilmeyenler için size kısaca ne olduğunu anlatacağım. Anlatınca pek bir şey ifade etmeyebilir ama size bunun ne anlama geldiğini de açıklamaya çalışacağım.
İnsanların grup halinde nasıl tek bir beyin olarak çalışabileceğini anlayacaksınız. Kitlelerin bilgeliğine. Bir araya geldiklerinde neler yapabileceklerine şahit olacaksınız. r/place Reddit adındaki global bir sosyal paylaşım sitesinde gerçekleşen bir nevi sosyal etkileşim deneyi. Şimdi. Olan şu. Size bir tablo veriyorlar. Piksel piksel ayrılmış bir tablo. Bomboş. Bir renk paletinden bu tabloda istediğiniz yere tek bir piksel olarak bir renk bırakabiliyorsunuz. Milyonlarca piksel arasından bir tanesine. Tek tek piksel koyarak da istediğiniz şeyi çizebilirsiniz. Özgürsünüz. Tek bir kural var. Bir piksel koyduktan sonra 5 dk bekliyorsunuz.
Ve bu tablo herkese açık. Yani milyonlarca insan. Bomboş bir tablo. Hiçbir kural da yok. Nereye ne isterseniz çizebilirsiniz. Ama siz bir renk koyduğunuzda o 5 dk içinde bir başkası gelip sizin alanınızı işgal ediyor. Ne olmasını beklersiniz? Kaos tabi ki… Herhangi bir kuralı, yönlendirmesi olmayan bir boşluk içinde “istediğinizi yapabilirsiniz” dendiğinde… Kaos beklersiniz. Ama ne oldu biliyor musunuz? Şu oldu… İnsanlar kendi başlarına hiçbir güçleri olmadığını fark etti. Yalnızlık çok zordu. Hiçbir iz bırakamıyordunuz. Hiçbir eser ortaya çıkaramıyordunuz. Onun için bir araya gelmeniz gerekiyordu.
Sizin gibi düşünen insanlarla. Sizinle aynı şeyleri isteyen. Öyle de oldu. Kimileri aynı millettendi. Bunu ifade etmek için bayraklarını çizdiler. Kimileri aynı filmi seviyorlardı. Filmden bir karakter çizdiler. Kimi aynı okuldan, kimi aynı hobi meraklısı. Hepsi kendi grubunu ifade eden çizimlerle çıktılar ortaya. Tablo şekillenmeye başladı. Herkes bir köşe kapmaya. Ama milyonlarca insan tabi. Her türlü arkaplana sahip insanlar binler, yüzbinler olarak gruplaşmaya başladı. Bu noktada ne başladı? Kaos tabi ki…
Kimi yer savaşına girişti. Başkalarının alanlarına girmeye başladı. Güçlü olanlar da başardı. Çok kısa sürede yok olup gitti gücü olmayanlar. Az olanlar. Kimi sadece kaos istiyordu. Anlamsızca güzel olana saldırmaya başladı. İnsanların saatlerini verip yarattığı şeyi yok ettiler. Sonra başka bir şey oldu. Tablonun ortasında bir delik açılmaya başladı. The Void diyorlar buna. Boşluk. Ve her şeyi yutmaya başladı. İnsanlar yok olmamak için kendi alanlarını savundular. Boşluk bazen çok güçlüydü. Ama direndiler. Boşluk tanıdık bu arada.
Daha önce de yapılmıştı bu etkinlik. Orada da zaman zaman kendini hatırlatıyor. Her şeyi yok etmek için ortaya çıkıyordu. İnsanlar buna sürekli direndi ama bu sefer başka bir şey oldu. Tablo biraz büyüdükten sonra boşluk tekrar ortaya çıktı. Tekrar hatırlattı kendini. Ölümdü bu. Nihai son. Onu göz ardı edemeyeceğini biliyordu kitleler. O yüzden tablonun bir yerini ona bıraktılar. Her zaman orada olduğunu hatırlamak için. Boş bir tablo verdiğiniz insanlık, internet evreninin sakinleri işte hiç de mecbur olmamalarına rağmen bunu yaptılar. Bu ne gibiydi biliyor musunuz? Medeniyetin inşaası gibi.
Tek başına tarlayı süremeyen insanların bir araya gelmesi gibi. Tek başına doğa karşısında çaresiz kalması gibi. Birlik olmadığında, birlikte hareket etmediğinde yok olmaktan kurtulamaması gibi. Sebepsiz yere kaos isteyenler de aynı şekilde. Binlerce yıldır emek emek oluşturulmuş eserleri yok etmeleri gibi. Ama en nihayetinde bize tekrar hatırlattığı şey şu oldu. Birlikte hareket edildiğinde yapılamayacak hiçbir şey yok. Bunu her anlamda düşünebilirsiniz. Bilimsel gelişmelerde de bu böyle. İklim krizi ile mücadelede de. Haklarınızı almak, hem kendiniz hem de çocuklarınız için daha iyi bir gelecek inşa etmek istiyorsanız da.
Tek başımıza çok değerliyiz. Ama tek başımıza bu kaosun içinde bir fark yaratamayız. Bir hedefimiz, bir amacımız, bir şansımız varsa, bir değişim gerekiyorsa bunun için bir araya gelmek, paylaşmak, birlikte çalışmak zorundayız. Bu çılgın deneyin tabi başka neden ve sonuçlarından da bahsedebiliriz. İlk olarak çok sıkıldık. Pandemi, savaşlar, ekonomik sorunlar derken… Çok sıkıldık. İnsan sosyal bir hayvan. Ve çok uzun süredir sosyal olamadı. Bir araya gelemedi. Dijital de olsa bu deney insanlara tekrar bir araya gelme ve birlikte bir şeyler yapabilme, bir değişim yaratma fırsatı tanıdı.
Bir diğeri de belki de “internet evreninin gücünü” ve bizim evrenimize benzerliğini bize göstermesi. Ne olursa olsun, ne kadar gelişmiş olursak olalım bir yolunu bulduğumuzda bir araya gelerek, birlikte hareket edebileceğimizi gösterdi. Tek bir beyin olarak. Evet. İnsanlık aslında istediği zaman tek bir organizma gibi de hareket edebilir. Bu sefer ortaya çıkan internet tarihinin ve belki de insanlık tarihinin en ikonik sanat eserlerinden biriydi. Yüzbinlerce insanın fırça darbeleri ile şekillenmiş devasa bir eser.
Bizim topluluklardan da çok yüksek katılım oldu. Twitch’ten Elraen başta olmak üzere anlık 150 binin üzerinde kişi eserlerimizi korumak için epic mücadeleler de verdi. Kimi zaman anıtkabiri korumak için among us karakterleri ziyarete geldiler. Diğerlerinin eserlerine saygılı bir tutum izleyerek de gerçekten harika bir karakter ortaya koydular. Bu arada bu etkinlik bugün sonunda sona erecek. Tablonun son hali nasıl olacak beraber göreceğiz ancak internet tarihinin çok önemli aşamalarından biri olan bu olayı konuşmak istedim. Ama bunu bir başlangıç olarak da düşünebiliriz.
İyiden iyiye kendisini hissettiren dijital dönüşümün de ilk adımlarından biri. Bir zihin paylaşımı, bir beyinler arası bağlantı. İnternet, dijital dünya bize bunu veriyor. Bu inanılmaz bir güç. Ve bu güçle ne yapacağımız da tamamen bize kalmış. Peki ne yapacağız?
